Pensja brutto na umowie zwykle wygląda inaczej niż kwota, która faktycznie trafia na konto. Różnica to składki ZUS, składka zdrowotna oraz zaliczka na podatek dochodowy. Poniżej znajdziesz aktualne progi, stawki i zasady obowiązujące w 2025 roku oraz to, co już wiadomo o 2026.
Brutto, netto i koszt pracodawcy
Brutto to kwota zapisana w umowie o pracę przed potrąceniami. Netto to kwota wypłacona pracownikowi. Pracodawca dodatkowo finansuje własną część składek ZUS oraz Fundusz Pracy i FGŚP, więc całkowity koszt zatrudnienia jest wyższy niż pensja brutto, zwykle o około 20%.
Najszybciej oszacujesz wypłatę przez kalkulator wynagrodzeń National Calculators, który uwzględnia wszystkie obowiązkowe składki, koszty uzyskania przychodu i kwotę wolną.
Składki ZUS po stronie pracownika
Przy umowie o pracę pracownik finansuje trzy składki społeczne liczone od wynagrodzenia brutto:
- emerytalna: 9,76%
- rentowa: 1,5%
- chorobowa: 2,45%
Razem to 13,71%. Składki emerytalna i rentowa są pobierane do rocznego limitu trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (w 2025 roku 260 190 zł). Po przekroczeniu tej kwoty te dwie składki przestają być potrącane, co najczęściej widać w pensji listopadowej lub grudniowej. Reguły opisuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Składka zdrowotna
Składka zdrowotna wynosi 9% i jest naliczana od podstawy, którą jest wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki społeczne pracownika. Od reformy z 2022 roku składka zdrowotna nie jest odliczana od podatku, więc realnie obciąża pensję netto. To jeden z głównych powodów, dla których podwyżka brutto przekłada się na netto mniej, niż sugerowałaby sama skala podatkowa.
Progi podatkowe PIT i kwota wolna
Skala podatkowa w 2025 roku ma dwa progi:
- 12% dochodu do 120 000 zł rocznie
- 32% od nadwyżki powyżej 120 000 zł
Kwota wolna od podatku to 30 000 zł rocznie. W praktyce realizuje się ją przez kwotę zmniejszającą podatek wynoszącą 3 600 zł rocznie, czyli 300 zł miesięcznie u jednego pracodawcy, jeśli złożysz PIT-2. Oficjalne stawki publikuje portal podatkowy Ministerstwa Finansów. Do kosztów uzyskania przychodu można doliczyć 250 zł miesięcznie, a 300 zł, jeśli pracujesz poza miejscowością zamieszkania.
Jeżeli chcesz sprawdzić, jak konkretna kwota brutto wpływa na zaliczkę, pomocny będzie kalkulator podatku dochodowego.
Ulgi, które obniżają podatek
Najczęściej stosowane preferencje:
- Ulga dla młodych (PIT-0): zwolnienie z podatku przychodów do 85 528 zł rocznie dla osób poniżej 26. roku życia.
- Ulga na dziecko: 1 112,04 zł rocznie na jedno dziecko, więcej przy większej liczbie dzieci, z limitami dochodowymi przy jednym dziecku.
- Ulga dla rodzin 4+, ulga na powrót, ulga dla pracujących seniorów: każda z własnymi warunkami i limitami.
Pełną listę, druki i objaśnienia znajdziesz w serwisie Ministerstwa Finansów.
Płaca minimalna i 2026 rok
W 2025 roku płaca minimalna obowiązuje na jednym poziomie przez cały rok i wynosi 4 666 zł brutto, a stawka godzinowa to 30,50 zł. To koniec mechanizmu dwóch podwyżek rocznie, który obowiązywał, gdy inflacja była wyższa.
Na 2026 rok Rada Ministrów ustaliła płacę minimalną na 4 806 zł brutto. Procentowe stawki ZUS, skala 12% i 32% oraz kwota wolna 30 000 zł pozostają bez zmian. Limit trzydziestokrotności wzrośnie wraz z prognozowanym przeciętnym wynagrodzeniem. Bieżące informacje warto sprawdzać na gov.pl oraz w portalu podatkowym.
Najczęstsze pytania
Czy z umowy zlecenia również płaci się ZUS i podatek? Tak, choć zasady są inne niż przy umowie o pracę. Składki społeczne mogą być obowiązkowe lub dobrowolne w zależności od tytułu ubezpieczenia, składka zdrowotna jest obowiązkowa, a podatek nalicza się według tej samej skali, zwykle z 20% kosztami uzyskania przychodu.
Co to jest PIT-2 i czy warto go złożyć? PIT-2 to oświadczenie, dzięki któremu pracodawca odlicza miesięcznie 300 zł kwoty zmniejszającej podatek. Bez niego zaliczki są wyższe, a ewentualną nadpłatę odzyskasz dopiero po rocznym rozliczeniu PIT-37.
Czy składkę zdrowotną można odliczyć od podatku? Nie. Od 2022 roku przy umowie o pracę składka zdrowotna nie pomniejsza już zaliczki na PIT. Inne zasady mogą dotyczyć przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem lub podatkiem liniowym, ale zakres odliczenia jest limitowany ustawowo. Aktualne kwoty limitów znajdziesz na National Calculators i w portalu podatkowym.